CHP'li Türeli: Resmen ikinci bir hazine yarattılar
TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu CHP Grup Sözcüsü Rahmi Aşkın Türeli, Türkiye Varlık Fonu'nun (TVF) denetimden uzak, şeffaflıktan yoksun bir yapıya sahip olduğunu ve ekonomi üzerinde büyük riskler oluşturduğunu söyledi.
CHP İzmir Milletvekili ve TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu CHP Grup Sözcüsü Rahmi Aşkın Türeli, komisyonda görüşülen TVF 2023 Yılı Denetim Raporları ile ilgili sert eleştirilerde bulundu. Türeli, fonun kamu denetiminden uzak bir yapıda olduğuna dikkat çekerek, "Resmen ikinci bir Hazine oluşturulmuş durumda. Denetimsizlikle ekonomi üzerindeki riskleri artıyor. TVF üzerindeki bu sır perdesi kalkmadıkça Türkiye'nin ekonomisi düzelmeyecek" dedi.
Denetim Raporları 75 Gün Geçikmeyle TBMM'ye Sunuldu
Türeli, TVF'nin yönetim ve denetim yapısındaki eksikliklerin komisyonda ele alınan 170 sayfalık Muhalefet Şerhi (Ek Görüş Raporu) ile detaylı bir şekilde ortaya konduğunu belirtti. Denetim raporlarının 55 gün gecikmeyle Cumhurbaşkanlığı'na sunulduğuna, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda ise yasal sürenin 75 gün sonrasında görüşülebildiğine vurgu yaptı. Ayrıca, TVF yönetim kurulu üyelerinden sadece Genel Müdür Salim Arda Ermut'un toplantıya katıldığını, diğer yöneticilerin ise hesap vermekten kaçındığını ifade etti.
Türkiye Ekonomisinin Yüzde 36'sı TVF'nin Kontrolünde
Türeli, Türkiye ekonomisi açısından kritik öneme sahip Ziraat Bankası, Halkbank, Vakıfbank, TPAO, BOTAŞ, PTT, Türk Telekom, Turkcell, THY, Eti Maden, Çaykur ve Borsa İstanbul gibi dev kurumların TVF'ye devredildiğini hatırlatarak, fonun 2023 yılı itibariyle 9.3 trilyon liraya ulaşan büyüklüğünün, Türkiye'nin Gayri Safi Yurt İçi Hasılası'nın (GSYH) %36'sına denk geldiğini belirtti.
"Bu durum, kamusal denetim mekanizmalarının dışında büyüyen ve kamu mali yönetiminin hesap verilebilirlik ilkelerini ihlal eden paralel bir ekonomi yapısının oluştuğunu gösteriyor. TVF, kamu kaynaklarını şeffaflıktan uzak bir şekilde kullanıyor ve denetim dışı hareket ediyor," dedi.
TVF'nin Denetim Mekanizması Yetersiz
TVF'ye ilişkin denetim raporlarının, fon bünyesindeki şirketlerin yalnızca finansal tablolarının uluslararası muhasebe standartlarına uygun olup olmadığını kontrol etmekle sınırlı olduğuna dikkat çeken Türeli, "Fonun işleyişi, hukuka uygunluğu, ekonomik hedeflere uygunluğu gibi temel unsurlar değerlendirilmemiş. TVF bünyesindeki bazı şirketler ciddi zarar ederken, bu zararın nedenleri detaylıca incelenmemiş. Bu da TBMM'nin denetim işlevinin zayıflatıldığını gösteriyor," dedi.
TVF ve Cumhurbaşkanlığı Arasındaki Bağlantı
TVF'nin Cumhurbaşkanı'na bağlı çalışan bir yapı olduğuna dikkat çeken Türeli, "Fonun hem yönetiminde hem de denetiminde Cumhurbaşkanı yetkili durumda. Bu, idare hukuku açısından büyük bir sakat lıktır. Yönetim ve denetim fonksiyonlarının tek bir kişide toplanması uluslararası normlara da aykırı," ifadelerini kullandı.
Ekonomik Riskler ve Şeffaflık Sorunu
Türeli, TVF'nin borçlanma yetkileri konusunda da büyük riskler barındırdığını belirtti. "Fon, herhangi bir izin ve onaya tabi olmadan ulusal ve uluslararası piyasalardan borç alabiliyor. Bu durum, mali piyasalarda paralel bir hazine gibi hareket etmesine ve ciddi bir borç riskinin oluşmasına yol açabilir," dedi.
Ayrıca, fonun kamu bankalarının sermayelerini artırmak adına başvurduğu yöntemlerin şeffaf olmadığına dikkat çeken Türeli, "TVF, kamu bankalarına sermaye sağlamak adına Hazine'nin olanaklarını kullanıyor, ancak bu sürecin detayları kamuoyuyla paylaşılmıyor," dedi.
TVF'nin yapısının ülke ekonomisi üzerinde büyük bir yük oluşturduğuna vurgu yapan Türeli, "TVF, 2016'dan bu yana ekonomi yönetiminde büyük bir tasarım hatasıdır ve acilen tasfiye edilmelidir" dedi.